12 món ngon Hà Giang làm say lòng du khách

Không chỉ dành tặng cho du khách những khung cảnh tuyệt đẹp của đất trời, sông núi, Hà Giang còn rất biết cách chiều lòng du khách theo đúng nghĩa đen. Thật vậy, ẩm thực Hà Giang với rất nhiều những đặc sản nổi tiếng sẽ là một trải nghiệm tuyệt vời mà bất cứ du khách nào cũng muốn thưởng thức. 

Bánh chưng gù Hà Giang

Nếu bạn say mê với những cánh đồng xanh đầy nắng sớm hay những thảm vàng trải dài ngút ngát mùa lúa chín thì chắc hẳn, những món ăn được làm từ những hạt lúa trĩu nặng hương đất trời miền Hoa đá, và bánh chưng gù là một ví dụ.

Vẫn là gạo nếp, thịt lợn, đỗ xanh, hạt tiêu… nhưng cái hương thơm, cái vị dẻo ngọt của nếp nương, cái sự bùi béo, ngầy ngậy của thịt lợn cắp nách… chính là những điều cốt lõi tạo nên sự khác biệt với bánh chưng miền xuôi.

Bánh chưng gù sẽ nhỏ hơn và “dễ thương” hơn so với bánh chưng ngày Tết của người Kinh. Do đó, trên chặng đường khám phá miền Hoa đá, nếu có nỡ đói lòng thì việc được thưởng thức một chiếc bánh chưng gù lót dạ quả thật là một điều tuyệt vời đối với bất cứ ai.

Bánh cuốn Hà Giang

Lại là một món ăn được làm từ những hạt vàng của đất trời Hà Giang, ấy là bánh cuốn. Có thể nói là ở bất cứ nơi nào trên đất nước Việt Nam, ta cũng đều có thể thấy bánh cuốn, tuy nhiên, ở mỗi một miền Tổ quốc, bánh cuốn lại có những đặc trưng khác nhau và bánh cuốn Hà Giang cũng không ngoại lệ.

Sự đặc sắc của bánh cuốn Hà Giang đầu tiên là ở phần bột bánh. Bột bánh cuốn ở đây được trải rộng hơn, nhân thịt băm và phổ tai khiến miếng bánh bùi và béo hơn. Đặc biệt hơn cả, phần nước chấm của bánh cuốn Hà Giang lại được làm từ nước ninh xương ống lợn được hầm từ đêm hôm trước, do vậy, cả hương và vị của món bánh cuốn sẽ được nhân lên rất nhiều lần.

Bánh tam giác mạch Hà Giang

Những cánh đồng tam giác mạch tím lịm phủ khắp miền hoa đá đầu đông luôn là một hình ảnh đẹp tuyệt vời khiến Hà Giang trở thành điểm đến của du khách mỗi mùa hoa đến. Tuy nhiên, tam giác mạch không chỉ dành tặng cho đời chút sắc hoa, tam giác mạch còn biết dành tặng cho con người một sản vật khác, ấy là hạt tam giác mạch – nguyên liệu làm bánh tam giác mạch.

Sau mỗi mùa hoa, người dân sẽ đi thu hoạch hạt tam giác mạch rồi phơi khô cất trữ, bánh tam giác mạch được làm từ loại hạt này. Mỗi khi cần làm bánh, hạt hoa sẽ được xay thành bột mịn rồi đem nhào, đóng khuôn rồi nướng trên bếp lửa. Món bánh vừa mềm, vừa xốp, có vị ngọt thanh này được xếp thành từng chồng, từng chồng như mời gọi du khách gần xa thưởng thức.

Cháo ấu tẩu Hà Giang

Cháo ấu tẩu là một món ăn ngon của vùng hoa đá Hà Giang, nhưng ít ai biết rằng, món cháo được làm từ củ ấu tẩu lại là một loại của có độc. Tuy nhiên, nhờ đôi bàn tay khéo léo cùng kỹ nghệ truyền đời, loại củ này đã được người bản địa chế biến để không những loại bỏ độc tính mà còn trở thành một thực phẩm ngon, ngọt, lành.

Cháo ấu tẩu có hương thơm dịu, vị bùi đặc trưng cùng vị béo ngậy ăn rất lạ nhưng vô cùng cuốn vị. Đặc biệt, do là một vị thuốc nên trong cháo ấu tẩu còn có một chút vị đắng nhẹ tựa như tam thất, cái vị ngọt lành đó sẽ đọng lại khá lâu ở lưỡi, ở cổ thực khách, do vậy, khi đã được thưởng thức, người ta khó có thể quên được hương vị đặc biệt này.

Gỏi cá bỗng Hà Giang

Cá bỗng là một đặc sản sông nước hiếm hoi giữa chập chùng núi cao, đại ngàn Hà Giang mà du khách có cơ hội được thức khi ghé thăm miền hoa đá. Dưới những mái nhà sàn của người Tày, ta luôn thấy một ao nhỏ với nguồn nước được lấy từ suối trên núi cao, dưới đáy ao luôn có những con cá bỗng lớn nhỏ khác nhau, có những con có thể nặng từ 4 – 5kg.

Cá bỗng được người Tày “thuần hoá” từ rất lâu trước đây. Thịt cá bỗng xưa chỉ được sử dụng để làm cỗ, với hương vị thơm ngon, thịt chắc, ngọt, khi được ăn cùng các loại rau thơm, rau rừng, gỏi cá bỗng chắc chắn sẽ khiến cho bạn thưởng thức một lần là không thể nào quên được.

Lạp xưởng

Nhắc đến Hà Giang mà không kể đến lạp xưởng là một điều vô cùng thiếu sót. Thật vậy, những chiếc bếp lửa luôn luôn cháy cùng nhu cầu tích trữ lương thực đã cho ra đời những đặc sản ở đất này, đó là những món ăn gác bếp mà điển hình là lạp xưởng.

Những phần thịt nạc mỡ lẫn lộn của một ông lợn vừa được hạ sẽ được tẩm ướp hàng loạt những gia vị như hồi, như quế, như rượu trắng, gừng… để rồi băm nhỏ, nhồi vào từng đoạn lòng non đặng treo ngược lên giá gác bếp.

Dưới tro than, hơi nóng liên miên, từng đoạn lạp xưởng khô lại, hơi nước bay đi chỉ còn để lại cái tinh tuý, cái hương, cái vị được cô đọng lại trong một thanh lạp xưởng. Khi ăn, bỏ đi lớp tro bếp rồi nướng, chiên hay hấp tuỳ ý, mình tin chắc, cái vị béo, vị bùi, mùi thơm dịu từ miếng lạp xưởng sẽ thâm nhập và xoa dịu vị và làm thoả mãn vị giác, khứu giác của bất cứ ai, kể cả những thực khách khó tính nhất.

Mèn mén

Đến với Hà Giang, ngoài những thửa ruộng bậc thang tràn ngập lúa vàng thì những vạt bắp, những thung ngô xanh mượt trải dài tít tắp cũng là một trong những hình ảnh tuyệt đẹp của miền Hoa đá. Mèn mén xưa kia là lương thực chính, là “cơm” thường ngày của người dân vùng này, cho tới ngày nay, khi mà đời sống đồng bào đã khá hơn, nhưng vẫn chẳng có gì thay thế được mèn mén trong mỗi bữa ăn, buổi lễ.

Mèn mén thực ra là bột ngô hấp chín, tuy nghe đơn giản nhưng thực chất, quá trình làm thành thành phẩm cũng chẳng hề giản đơn. Người ta phải phơi, xay, sảy, nhào, hấp, hạt ngô mới thành được món mèn mén vàng ruộm, thơm lừng. Chẳng cần nêm nếm gia vị nhưng cái vị bùi, vị ngậy, mùi thơm thoang thoảng của mèn mén khiến ai thưởng thức một lần đều nhớ mãi.

Phở chua Hà Giang

Chỉ mới nghe tới cái tên, chắc hẳn ai ai cũng sẽ cảm thấy tò mò về món ăn này. Phở chua thực chất có “độ phủ” khá rộng bởi, ngoài Hà Giang ra, thực khách cũng có thể bắt gặp phở chua ở các địa phương lân cận như Cao Bằng hay Lạng Sơn… Phở có nguồn gốc từ thời Mãn Thanh, thời đó, người ta gọi món ăn này là Lường pàn, nhưng khi sang tới nước ta, nó có tên là phở chua cho tới tận ngày nay.

Có cái tên phở chua bởi do, nước dùng của phở chua được làm từ hỗn hợp của dấm gạo, đường, bột sắn cùng các gia vị khác để tạo ra một hương vị chua chua, ngọt ngọt rất đặc sắc. Bánh phở của phở chua cũng không dùng bánh phở khô mà dùng bánh phở tươi được tráng mềm và chỉ dùng trong ngày. Ngoài ra, “topping” của phở chua cũng hết sức thú vị: đó là thịt lợn xá xíu, vịt quay, lạp xưởng hoặc xúc xích… 

Phở Tráng Kìm

Tráng Kìm là một địa phương tọa lạc trên tuyến đường đi từ Quản Bạ tới Đồng Văn. Ở đây, ngoài nhìn núi lớn, ngắm sông dài, du khách còn được thưởng thức món phở Tráng Kìm vô cùng nổi tiếng. 

Nét đặc biệt của phở Tráng Kìm là mọi nguyên liệu làm lên bát phở đều được làm hoàn toàn bằng thủ công và đều do nhà chủ tự tay hoàn thiện. Đến với quán phở, bạn có thể thấy được những tấm bánh phở đc treo trên những thân lứa gác lên mái bếp, khi có người tới thưởng thức, nhà hàng mới lấy từng tấm bánh xuống thái ra, đặt vào bát, chan nước dùng rồi mang ra cho thực khách thưởng thức.

Sợi phở Tráng Kìm sẽ to hơn, thô hơn nhưng cái hương đại ngàn của nguyên liệu chính là gạo nương sẽ khiến sợi phở trở nên đặc sắc hơn rất nhiều so với sợi phở miền xuôi. Nước dùng thơm mùi hồi, quế, sả, ngọt vị xương ống cùng miếng gà đồi ngọt thịt, dai dai chắc chắn sẽ khiến thực khách hài lòng.

Thắng cố

Khi nói về ẩm thực Hà Giang, nếu chưa nhắc đến thắng cố thì quả thực là một thiếu sót lớn bởi nó là một món ăn truyền thống của người H’mông nói riêng và cộng đồng người dân tộc thiểu số Đông Bắc nói chung. 

Ngày trước, thắng cố được làm với nguyên liệu chính là thịt ngựa, tuy nhiên, hiện nay, người ta lại dùng chủ yếu là thịt lợn hoặc trâu, bò… bởi thịt ngựa thời điểm này khá hiếm và đắt đỏ. Toàn bộ thịt, da, xương, nội tạng của động vật sẽ được nấu trong nồi cùng hơn 10 loại gia vị, thảo mộc núi rừng như hồi, quế, thảo quả… Tất cả sẽ được ninh nhừ để chúng hoà quyện vào nhau, để rồi cái vị béo bùi từ thịt, vị ngai ngái của ruột non, vị ngọt thanh từ xương động vật sẽ làm cho thực khách khó lòng mà dừng đũa.

Thắng dền

Nếu du sơn ngoạn thuỷ ở Hà Giang khiến bạn có phần xuống sức thì hãy ghé thăm một phiên chợ, thử ngay một bát thắng dền siêu ngon ngọt, chắc chắn, cái mệt mỏi của bạn sẽ dần biến mất khi vị cái vị ngọt thanh, cái hương gừng cay nồng lan toả và chiếm chọn khoang miệng bạn.

Từng viên thắng dền được làm từ gạo nếp nương, qua bao công đoạn xay, xảy, nhào nặn rồi nhồi vào lòng nhân đỗ, vừng… để thêm ngon miệng. Nước sôi, những viên thắng dền sẽ được luộc tới khi chín rồi vớt ra, chan hoà vào với nước đường hoa mai nấu với gừng. Ngọt mà cay, thơm mà ấm, bùi mà dậy vị sẽ là những cảm quan vị giác thắng dền mang lại cho thực khách gần xa.

Xôi ngũ sắc

Xưa kia, xôi ngũ sắc là một món ăn chỉ xuất hiện nơi cỗ lễ, cỗ tết của người đồng bào phía Bắc. Với năm màu chủ đạo, màu xanh tượng trưng cho rừng già, núi lớn; Màu vàng tượng trưng cho no ấm, đủ đầy; Màu đỏ là khát vọng, bình an; Màu trắng là sự chung thuỷ trong tình cảm còn màu tím là đại biểu cho đất đai trù phú.

Xôi ngũ sắc vừa là nghệ thuật ẩm thực, vừa là biểu hiện cho sự dày công chế biến của người phụ nữ đồng bào phía Bắc. Mỗi một màu xôi, người ta lại phải ngâm với một sắc lá, một màu quả riêng, rồi đồ riêng từng chõ xôi, từ đó, mỗi màu xôi sẽ lại có một vị, một hương khác nhau mà chẳng loại nào giống loại nào.